Przewodnik

Zakres obowiązków pracownika: wzór i podstawa prawna

Zakres obowiązków pracownika: co mówi art. 94 pkt 1 Kodeksu pracy, jaka forma wystarczy, jak go zmienić i gotowy wzór do wypełnienia dla stanowiska biurowego.

Zakres obowiązków (nazywany też zakresem czynności) to dokument, w którym pracodawca wymienia zadania osoby zatrudnionej na danym stanowisku, sposób ich wykonywania i uprawnienia, jakie się z nimi wiążą. Podstawą jest art. 94 pkt 1 Kodeksu pracy, który każe zaznajomić z nimi każdego, kto podejmuje pracę. Zakres rozpisuje na konkretne zadania rodzaj pracy określony w umowie o pracę (art. 29 § 1 pkt 1 KP). Poniżej podstawa prawna, wzór do wypełnienia, przykłady dla kolejnych stanowisk i granica, za którą zakres przestaje wystarczać.

Podstawa prawna: art. 94 pkt 1 Kodeksu pracy

Zgodnie z art. 94 pkt 1 KP pracodawca jest obowiązany „zaznajamiać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami”. Dobry zakres obowiązków ma więc trzy części: zadania, sposób ich wykonywania i uprawnienia. Pozostałe obowiązki pracodawcy z art. 94 omawiamy osobno.

Przepis nie określa formy. Zaznajomienie ustne spełnia obowiązek, ale w razie sporu trudno je wykazać, dlatego w praktyce zakres sporządza się na piśmie, pracownik potwierdza podpisem zapoznanie się z nim, a dokument trafia do akt osobowych. Kodeks nie wymaga też, żeby zakres był częścią umowy o pracę. Może być jej załącznikiem albo osobnym pismem wręczonym pierwszego dnia pracy.

Zakres obowiązków a umowa o pracę

Umowa o pracę określa rodzaj pracy (art. 29 § 1 pkt 1 KP), na przykład „specjalista ds. administracji biurowej”. Zakres obowiązków rozpisuje ten rodzaj pracy na konkretne zadania. Od tego zależy, jak łatwo zakres zmienić.

  • Zmiana w ramach rodzaju pracy. Pracodawca może dopisać albo zdjąć zadanie mieszczące się w rodzaju pracy z umowy, wydając nowy zakres. Wśród obowiązków pracownika jest stosowanie się do poleceń przełożonych dotyczących pracy, „jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę” (art. 100 § 1 KP).
  • Zmiana rodzaju pracy. Rodzaj pracy jest warunkiem umowy, więc jego zmiana wymaga porozumienia stron albo wypowiedzenia zmieniającego. Do wypowiedzenia warunków pracy stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy (art. 42 § 1 KP). Pracownik, który przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków, wyraża na nie zgodę, o ile pismo pracodawcy zawierało pouczenie o tym skutku; bez pouczenia może odmówić do końca okresu wypowiedzenia (art. 42 § 3 KP).
  • Praca czasowo inna. Bez wypowiedzenia pracodawca może powierzyć inną pracę na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeśli uzasadniają to jego potrzeby, wynagrodzenie nie spada, a praca odpowiada kwalifikacjom pracownika (art. 42 § 4 KP).

Punkt „inne polecenia przełożonego” nie rozszerza umowy, bo polecenie i tak musi się mieścić w rodzaju pracy. Dlatego we wzorze poniżej ten punkt ma wpisaną granicę.

Wzór zakresu obowiązków pracownika

Przykład dla stanowiska biurowego. Można go skopiować i dopasować, bez rejestracji. Nawiasy kwadratowe oznaczają pola do uzupełnienia.

Zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności

  • Pracownik: [imię i nazwisko]
  • Stanowisko: specjalista ds. administracji biurowej
  • Dział: [nazwa działu]
  • Bezpośredni przełożony: [stanowisko przełożonego]
  • Zastępstwo: w czasie nieobecności zastępuje [stanowisko]; jest zastępowany przez [stanowisko]

1. Obowiązki

  1. Prowadzenie sekretariatu działu: rejestracja korespondencji przychodzącej i wychodzącej w [system / dziennik], codziennie.
  2. Obsługa recepcji i telefonów, umawianie spotkań zarządu w kalendarzu.
  3. Zamawianie materiałów biurowych do limitu [kwota] zł miesięcznie, zgodnie z procedurą zakupów.
  4. Rozliczanie delegacji służbowych pracowników działu i przekazywanie ich do księgowości do [dzień] dnia następnego miesiąca.
  5. Prowadzenie ewidencji wyposażenia biura i zgłaszanie usterek administratorowi budynku.
  6. Archiwizacja dokumentów działu zgodnie z instrukcją kancelaryjną.
  7. Wykonywanie innych poleceń przełożonego dotyczących administracji biura.

2. Sposób wykonywania pracy

Praca wykonywana zgodnie z regulaminem pracy, instrukcją kancelaryjną i procedurą zakupów. Dokumenty z danymi osobowymi przetwarzane zgodnie z udzielonym upoważnieniem.

3. Uprawnienia

  • składanie zamówień do limitu z pkt 3 bez dodatkowej akceptacji,
  • dostęp do [systemy], w tym do rejestru korespondencji,
  • podpisywanie potwierdzeń odbioru przesyłek w imieniu działu.

4. Odpowiedzialność

Za terminowe i rzetelne wykonywanie obowiązków z pkt 1, za powierzone wyposażenie i za poufność informacji, do których pracownik ma dostęp.

Potwierdzenie: Zapoznałem(-am) się z zakresem obowiązków, sposobem wykonywania pracy i uprawnieniami. [data, podpis pracownika] [data, podpis pracodawcy]

Jak napisać zakres obowiązków

  1. Zacznijcie od rodzaju pracy z umowy. Każde zadanie musi się w nim mieścić. Zadanie spoza niego wymaga zmiany umowy, poza powierzeniem innej pracy na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym (art. 42 § 4 KP).
  2. Wypiszcie główne zadania. Każde zaczyna się od czasownika albo rzeczownika czynności i ma mierzalną granicę tam, gdzie ją ma: limit, termin, częstotliwość.
  3. Wskażcie sposób wykonywania pracy. Regulamin, procedury i instrukcje, według których pracownik działa.
  4. Wyprowadźcie uprawnienia z zadań. Kto ma zamawiać, musi mieć prawo podpisać zamówienie.
  5. Dopiszcie odpowiedzialność i zastępstwa. Za co pracownik odpowiada, kogo zastępuje i kto zastępuje jego.
  6. Wręczcie dokument i zbierzcie podpis. Potwierdzenie trafia do akt osobowych. Przy każdej zmianie zadań wydajcie nowy zakres.

Gdy zakres ma posłużyć także do porównania ról, generator opisu stanowiska prowadzi przez cel roli, zadania, odpowiedzialność i wymagania, a gotowy opis oddaje jako plik Word.

Przykładowe zakresy obowiązków według stanowisk

Wzór powyżej dotyczy stanowiska biurowego. Dla kolejnych ról publikujemy przykładowe opisy stanowisk: zadania, odpowiedzialność, samodzielność i wymagania, każdy z wzorem Word do dostosowania.

Lista rośnie co tydzień. Wszystkie opisy, także te dodane po tym artykule, zbiera strona opisy stanowisk pracy.

Kiedy zakres obowiązków wystarcza, a kiedy potrzebna jest karta stanowiska

Zakres obowiązków wystarcza do celu, dla którego powstał: żeby pracownik wiedział, czego się od niego oczekuje, a pracodawca mógł wykazać, że go o tym poinformował. Opisuje osobę na stanowisku, dlatego dwa zakresy z dwóch działów zwykle mają różną szczegółowość i różne rubryki.

Do porównania stanowisk to za mało. Kodeks uznaje prace za prace o jednakowej wartości, gdy wymagają porównywalnych kwalifikacji zawodowych, odpowiedzialności i wysiłku (art. 18³ᶜ § 3 KP), a dyrektywa 2023/970 wymienia umiejętności, wysiłek, zakres odpowiedzialności i warunki pracy (art. 4 ust. 4). Z listy czynności nie da się tych kryteriów odczytać w porównywalny sposób. Projekt polskiej ustawy wdrażającej dyrektywę (projekt z 29 kwietnia 2026 r., nieprzyjęty jeszcze przez Radę Ministrów) przewiduje ocenę wartości pracy na każdym stanowisku według tych samych kryteriów (art. 4 projektu), a potem klasyfikację stanowisk i ustalenie kategorii pracowników (art. 7 projektu). Ustawa ma wejść w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu, więc najwcześniej w 2027 r.

Do tego potrzebny jest opis stanowiska pracy, spisany w jednolitej karcie stanowiska pracy: cel roli, miejsce w strukturze, wymagania, samodzielność decyzyjna i odpowiedzialność, w tych samych rubrykach dla każdego stanowiska. Zakres obowiązków nadal dostaje każda osoba; materiałem do wartościowania stanowisk jest karta. Wzór karty w PDF z instrukcją wypełnienia można pobrać na stronie o karcie stanowiska.

Karty dla całej firmy. Firmy, które przygotowują się do wartościowania, zwykle mają zakresy obowiązków w aktach osobowych i żadnych porównywalnych opisów. W legitnyhr przygotowujemy karty stanowisk w jednym standardzie dla wszystkich ról objętych projektem i na ich podstawie wartościujemy stanowiska. Opiszcie nam swoją sytuację.

Najczęstsze pytania

Czy zakres obowiązków jest obowiązkowy? Obowiązkowe jest zaznajomienie pracownika z zakresem jego obowiązków, sposobem wykonywania pracy i podstawowymi uprawnieniami (art. 94 pkt 1 Kodeksu pracy). Przepis nie określa formy, więc wystarczy także informacja ustna. Pisemny zakres z podpisem pracownika jest najprostszym dowodem, że pracodawca ten obowiązek spełnił.

Czy pracownik musi podpisać zakres obowiązków? Kodeks pracy nie wymaga podpisu. Podpis potwierdza, że pracownik zapoznał się z dokumentem, i przydaje się przy sporze o to, czego od niego oczekiwano. Brak podpisu nie zmienia treści umowy o pracę ani obowiązku wykonywania poleceń przełożonych dotyczących pracy (art. 100 § 1 KP).

Czy pracodawca może zmienić zakres obowiązków bez wypowiedzenia? Może, dopóki zmiana mieści się w rodzaju pracy wpisanym do umowy o pracę. Gdy zmienia sam rodzaj pracy, potrzebne jest porozumienie stron albo wypowiedzenie zmieniające (art. 42 KP). Wyjątek: na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym pracodawca może powierzyć inną pracę bez wypowiedzenia, jeśli uzasadniają to jego potrzeby, wynagrodzenie nie spada, a praca odpowiada kwalifikacjom pracownika (art. 42 § 4 KP).

Czym zakres obowiązków różni się od opisu stanowiska? Zakres obowiązków mówi konkretnej osobie, co ma robić. Opis stanowiska charakteryzuje rolę niezależnie od osoby: jej cel, wymagania, samodzielność decyzyjną i odpowiedzialność. Do wartościowania stanowisk i klasyfikacji stanowisk potrzebny jest opis, najlepiej w jednolitej karcie stanowiska pracy.

Gdzie znaleźć przykładowy zakres obowiązków dla innego stanowiska, na przykład kadrowej? Przykładowe opisy stanowisk z wzorem Word zbiera strona opisy stanowisk pracy, a lista rośnie co tydzień. Dla kadrowej najbliższy jest opis specjalisty HR. Dopiszcie do niego zadania kadrowe, które ta osoba wykonuje u was, na przykład prowadzenie akt osobowych, ewidencję czasu pracy i zgłoszenia do ZUS.

Jak samemu spisać zakres swoich obowiązków dla przełożonego? Przez dwa tygodnie zapisujcie, co faktycznie robicie i jak często. Pogrupujcie to w kilka głównych zadań, każde zaczynając od czasownika, i dopiszcie, o czym decydujecie sami, a co wymaga akceptacji. Taki szkic przełożony porównuje z rodzajem pracy z umowy, poprawia i wydaje jako zakres obowiązków.

Zostaw maila, a wzór karty stanowiska pracy (PDF) z instrukcją jej wypełnienia otrzymasz od razu po wysłaniu.

Zgody

Administratorem wskazanych przez Ciebie danych w formularzu jest RBR Rychter Raniszewska Kancelaria Doradców Podatkowych i Radców Prawnych S.K.A. z siedzibą w Sopocie. Dane będą przetwarzane na podstawie uzasadnionego interesu polegającego na obsłudze wysłanego przez Ciebie zgłoszenia oraz w celu dochodzenia, ustalenia i obrony przed roszczeniami. Szczegółowe informacje na temat przetwarzania danych są dostępne w Polityce prywatności (otwiera się w nowej karcie).

Oświadczam, iż jestem świadomy/a, że mam prawo do wycofania zgody na wysyłkę informacji handlowej w każdym czasie. Wycofanie zgody oznacza zatrzymanie wysyłania przez nas informacji i nie ma wpływu na informacje wysłane wcześniej.

Administratorem Twoich danych osobowych jest RBR Rychter Raniszewska Kancelaria Doradców Podatkowych i Radców Prawnych S.K.A. z siedzibą w Sopocie. Administrator przetwarza Twoje dane osobowe w celu przesyłania informacji handlowych, na podstawie prawnie uzasadnionego interesu Administratora, jakim jest prawo wysyłania do Ciebie informacji handlowych w zakresie wynikającym z wyrażonej przez Ciebie zgody na przesyłanie takich treści, opartej na przepisach ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo Komunikacji Elektronicznej. Przysługuje Ci prawo wniesienia sprzeciwu, dostępu do danych, żądania ich sprostowania, ich usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Szczegółowe informacje na temat przetwarzania danych w związku z wyrażoną zgodą marketingową są dostępne w Polityce Prywatności (otwiera się w nowej karcie).

* oznacza obowiązkowe pole

Powiązane usługi

Powiązane wpisy

Znaki towarowe. Nazwy własne metodyk wartościowania stanowisk, raportów płacowych i systemów oprogramowania wymieniane w bazie wiedzy są znakami towarowymi przysługującymi ich właścicielom. Wymieniane są wyłącznie w celach informacyjnych i edukacyjnych. legitnyhr nie pozostaje z wymienionymi podmiotami w formalnej relacji licencyjnej ani partnerskiej.